Wprowadzenie do ekologicznego budownictwa zawiera podstawowe informacje na temat tego, czym jest ekologiczne budownictwo. Jest przeznaczone dla osób, które dopiero zaczynają przygodę z ekologicznym budownictwem, niezależnie od tego, czy są majsterkowiczami, czy profesjonalnymi budowniczymi, którzy dopiero zaczynają przygodę z budownictwem zrównoważonym.
Na tych stronach poznasz podstawy ekologicznego budownictwa, w tym czym jest i dlaczego wszyscy powinniśmy budować ekologicznie. Przedstawimy wiele terminów używanych w budownictwie przyjaznym dla środowiska i pokażemy, co sprawia, że projekt budowlany jest ekologiczny. Następnie omówimy wszystkie korzyści płynące z ekologicznego budownictwa, zarówno dla środowiska, jak i dla finansów, aby pokazać, w jaki sposób ekologiczne budownictwo może pomóc Ci w realizacji kolejnego projektu budowlanego.
Zagłębimy się również w temat materiałów i technik, pokazując kryteria stosowane przez budowniczych przy ocenie zrównoważonego charakteru materiałów. Ponadto dowiesz się o naturalnych technikach budowlanych i technikach wysokowydajnych, które można wykorzystać do budowy ekologicznych budynków. Na koniec pokażemy Ci niektóre z najważniejszych narzędzi używanych przez budowniczych do dokładnej oceny ekologiczności projektu: certyfikaty, oceny i analizy cyklu życia.
Przeczytaj te strony, aby szybko zorientować się, na czym polega ekologiczne budownictwo. Następnie przejdź do pozostałych części witryny, aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na temat wszystkiego, co dotyczy ekologii.
1. Czym jest ekologiczne budownictwo?
Ekologiczne budownictwo to zasobooszczędna metoda budowy, która pozwala tworzyć zdrowsze budynki, mające mniejszy wpływ na środowisko i tańsze w utrzymaniu. To zrównoważone podejście do budownictwa uwzględnia cały cykl życia budynku: lokalizację, projekt, budowę, eksploatację, konserwację, renowację i rozbiórkę (więcej informacji można znaleźć w sekcji Ocena cyklu życia).
Terminy takie jak budownictwo zrównoważone, budownictwo wysokowydajne i budownictwo ekologiczne są używane zamiennie do opisania tego samego zjawiska, choć istnieją pewne różnice w znaczeniu. Na przykład budownictwo naturalne jest zrównoważoną formą budownictwa, ale zakłada wykorzystanie wyłącznie naturalnych materiałów budowlanych. Zrównoważone projektowanie obejmuje budownictwo ekologiczne, ale zajmuje się znacznie szerszym zakresem zagadnień, od mikro (zrównoważone projektowanie mebli) po makro (zrównoważone planowanie urbanistyczne).
Kompleksowe systemy oceny certyfikujące ekologiczne budynki, takie jak BREEAM, LEED i Passivhaus, mierzą zrównoważony charakter budynku według kilku kryteriów. Kryteria te razem tworzą dokładny obraz tego, czym jest ekologiczne budownictwo. Poniżej wymieniono najczęstsze kryteria.
Rozrost miast nie jest zrównoważony. Ekologiczni budowniczowie są zachęcani do budowania na terenach już zagospodarowanych, a nie na nowych.
Ważne jest również budowanie w pobliżu istniejącej infrastruktury, takiej jak linie autobusowe i biblioteki, aby zmniejszyć zależność mieszkańców od transportu, ponieważ wysiłek włożony w budowę ekologicznego domu jest zmarnowany, jeśli jego mieszkańcy muszą codziennie dojeżdżać do pracy z daleka.
Im mniejsza działka budowlana, tym lepiej, ponieważ ma to mniejszy wpływ na środowisko. Działki, które zostały zagospodarowane w sposób zrównoważony i nie są narażone na erozję gleby lub zanieczyszczenie światłem, są również uważane za bardziej zrównoważone.
Woda
Ograniczenie zużycia wody jest uwzględnione w projekcie poprzez zastosowanie toalet o niskim przepływie, systemów szarej wody, xeriscaping (zagospodarowanie terenu przy minimalnym lub zerowym nawadnianiu) oraz zbieranie wody deszczowej.
Najpierw skupia się na ograniczeniu zapotrzebowania na wodę (np. toalety o niskim przepływie), a następnie na zagospodarowaniu zużytej wody (np. nawadnianie szarą wodą). Metody zbierania wody, takie jak zbieranie wody deszczowej, mają również kluczowe znaczenie dla zrównoważonego budownictwa.
Przeczytaj Przewodnik po zielonym budownictwie dotyczący efektywności wodnej, aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na ten temat.
Budynki ekologiczne są budowane przy użyciu energooszczędnych projektów (np. domy pasywne są budowane z superizolacją i innymi technikami zapewniającymi szczelną przegrodę zewnętrzną i minimalne zużycie energii).
W zrównoważonym budownictwie szeroko stosowane są również procesy wykorzystujące czystą energię, takie jak systemy geotermalne i fotowoltaiczne.
Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na ten temat, przeczytaj Przewodnik po ekologicznym budownictwie dotyczący efektywności energetycznej i energii odnawialnej.
Materiały i zasoby
Według Eurostatu 38,4% wszystkich odpadów w UE pochodzi z budownictwa i rozbiórki. Aby zminimalizować wpływ tej marnotrawnej branży, ekologiczni budowniczowie ograniczają zużycie materiałów wszędzie tam, gdzie to możliwe. Ponownie wykorzystują i poddają recyklingowi materiały poprzez odzyskiwanie, rozbiórkę, regenerację i renowację.
Preferowane są materiały trwałe, ponieważ nie wymagają one tak częstej wymiany. Zwraca się również uwagę na wybór materiałów produkowanych w sposób zrównoważony, pochodzących z naturalnych, odnawialnych źródeł i wymagających minimalnego transportu.
Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na ten temat, przeczytaj Przewodnik po ekologicznym budownictwie dotyczący zrównoważonych materiałów.
Rozmiar
Kolejnym aspektem związanym z materiałami i zasobami jest wielkość budynku. Średnia powierzchnia domu w Europie wynosi około 90–100 m2. Większe domy zużywają zazwyczaj więcej materiałów niż wynikałoby to z proporcjonalnego wzrostu ich wielkości.
Chociaż w ostatnich latach nastąpiła znaczna poprawa w zakresie technik budowlanych i produktów zapewniających większą efektywność energetyczną, izolację i szczelność przegród zewnętrznych budynku, większe domy nadal wymagają więcej energii do funkcjonowania.
Nie ma konkretnej wielkości domu lub budynku, która byłaby uważana za zrównoważoną, ale istnieją wytyczne. Vermont Builds Greener opublikowało kartę wyników, w której przyznaje się punkty w oparciu o próg zależny od liczby sypialni (od jednej do sześciu). Przekroczenie progu powoduje utratę punktów.
Jakość środowiska wewnętrznego (IEQ)
Europejczycy spędzają do 90% swojego życia w pomieszczeniach, co oznacza, że jakość powietrza w pomieszczeniach ma znacznie większe znaczenie dla naszego zdrowia niż jakość powietrza na zewnątrz. Ekologiczni budowniczowie starają się budować budynki, które są dobre nie tylko dla środowiska, ale także dla naszego zdrowia. Zachęca się do stosowania materiałów niskoemisyjnych, takich jak farby bez lotnych związków organicznych i meble bez formaldehydu. Lepsza wentylacja i produkty odporne na wilgoć są również kluczowymi atrybutami IEQ.
Budownictwo to nie tylko fizyczna konstrukcja budynków. Budownictwo to także rozwój dzielnicy, tworzenie parków, przeprojektowanie infrastruktury. Niektórzy uważają ekologiczne budownictwo za kulturę transformacji. Przykładem przyszłościowego myślenia może być przeprojektowanie całej podmiejskiej dzielnicy w dzielnicę bez samochodów, gęsto zaludnioną i z łatwym dostępem do miejskiej uprawy warzyw. Living Building Challenge najlepiej oddaje tę koncepcję holistycznego budownictwa, zadając prowokacyjne pytanie: „A co by było, gdyby każda czynność związana z projektowaniem i budową sprawiała, że świat stawał się lepszym miejscem?”
Przeczytaj Przewodnik po zielonym budownictwie dotyczący jakości środowiska wewnętrznego, aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na ten temat.
2. Dlaczego warto budować ekologicznie?
W całej Europie rośnie świadomość, że budynki nie są już pasywnymi konstrukcjami, ale odgrywają kluczową rolę w działaniach na rzecz klimatu i odporności gospodarczej. Obecnie budynki odpowiadają za około 40 procent końcowego zużycia energii w UE i 36 procent emisji dwutlenku węgla związanych z energią. Co więcej, około trzy czwarte budynków w Europie pozostaje energochłonnych, a tylko 0,4–1,2% zasobów budowlanych jest modernizowanych każdego roku. Ta nierównowaga stanowi ogromną przeszkodę w osiągnięciu celów klimatycznych UE: jeśli tempo renowacji nie podwoi się, budynki nie osiągną neutralności emisyjnej do 2050 r.
Budownictwo ekologiczne wiąże się z umiarkowanymi dodatkowymi kosztami. Według badań branżowych, początkowy koszt rzadko przekracza 0,5–12% w porównaniu z budownictwem konwencjonalnym. Jednak te dodatkowe nakłady oznaczają inwestycję w zaawansowaną izolację, wydajne przeszklenia, systemy energii odnawialnej, takie jak panele słoneczne lub pompy ciepła, oraz materiały niskoemisyjne – a wszystko to zapewnia znaczne korzyści. Na przykład zielony dach, którego koszt wynosi od 108 do 355 euro za metr kwadratowy, może ponad dwukrotnie wydłużyć żywotność dachu i podnieść wartość nieruchomości o około siedem procent. W Belgii modernizacja domów o niskiej klasie energetycznej, np. z F do D, przyniosła oszczędności rzędu 57 000 euro w całym okresie eksploatacji inwestycji. Tak więc nawet niewielkie dodatkowe koszty przynoszą znaczne długoterminowe zyski.
Wzrost wartości i wskaźników wynajmu
Zyski finansowe wykraczają poza oszczędności. Energooszczędne budynki mieszkalne często osiągają o 4–10% wyższe ceny sprzedaży i o 8–25% wyższe czynsze. Odnotowują również nawet o 23% wyższy wskaźnik wynajęcia. W przypadku biur certyfikowane przez BREEAM zielone budynki w Londynie osiągnęły 21% premię od ceny sprzedaży i 18% premię od czynszu. Takie różnice w wynikach sprawiają, że ekologiczne rozwiązania przestają być jedynie etycznym dodatkiem, a stają się czynnikiem wyróżniającym strategie biznesowe.
Wpływ na środowisko
Z punktu widzenia środowiska budownictwo ekologiczne ma ogromne znaczenie. Modernizacja zaledwie jednej czwartej nieefektywnych zasobów mieszkaniowych w Europie mogłaby zmniejszyć zużycie energii i emisję CO₂ w całej UE o około 5–6 procent. Osiągnięcie celów klimatycznych na 2030 r. wymaga zmniejszenia zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie o 14 procent oraz redukcji emisji CO₂ o 60 procent w porównaniu z 1990 r. – cele te można osiągnąć jedynie poprzez transformację budynków. Obecnie sektor ten pozostaje o 40% w tyle pod względem kluczowych wskaźników, takich jak zużycie energii, redukcja emisji i inwestycje w renowację. Jednocześnie sektor budowlany ma duży udział w ogólnej emisji w Europie, a przejście na projektowanie oparte na obiegu zamkniętym i materiały niskoemisyjne mogłoby radykalnie zmniejszyć emisję dwutlenku węgla – nawet o 96% w przypadku emisji związanych z cementem – i przynieść globalne korzyści netto w wysokości 360 mld dolarów rocznie do 2050 r.
Wpływ ekologicznego projektowania na działalność operacyjną jest również głęboki. Budynki zużywają około 80% energii w całym cyklu życia podczas fazy użytkowania. Dzięki dekarbonizacji ogrzewania, wentylacji, oświetlenia i chłodzenia, ekologiczne budynki mogą przekształcić się z energochłonnych obiektów w „prosumentów energii” zintegrowanych z inteligentną siecią energetyczną i ekosystemem energii odnawialnej. Ponieważ ogrzewanie domów nadal opiera się głównie na paliwach kopalnych – które w 2017 r. stanowiły 76% systemów – dążenie do efektywnej elektryfikacji ma kluczowe znaczenie dla realizacji celów UE.
Inne korzyści wynikające z ekologicznego budownictwa
Zmniejszone zapotrzebowanie na infrastrukturę – Budynki o wysokiej wydajności zużywają mniej energii i wody, co zmniejsza obciążenie wspólnych zasobów i pozwala na rozszerzenie możliwości infrastruktury. Władze miejskie mają dwa ważne powody do zadowolenia. Mogą one pobierać wyższe podatki od nieruchomości o wyższej wartości oraz oszczędzać na wydatkach infrastrukturalnych.
Zwiększona produktywność i frekwencja – Badania wykazały pozytywną korelację między poprawą jakości środowiska wewnętrznego a produktywnością i frekwencją. W przypadku ekologicznych powierzchni wynajmowanych odnotowano wzrost produktywności o 2–10% oraz spadek absencji o 35%.
Wzrost sprzedaży – Wyższą sprzedaż odnotowano w budynkach, w których maksymalnie wykorzystano naturalne światło. Badanie opisane w publikacji „Skylighting and Retail Sales: An Investigation into the Relationship Between Daylighting and Human Performance” (Oświetlenie górne a sprzedaż detaliczna: badanie związku między oświetleniem dziennym a wydajnością człowieka) wykazało 40-procentowy wzrost sprzedaży w sklepach, które zamiast oświetlenia elektrycznego wykorzystują świetliki.
Ramy prawne i finansowanie ze strony rządu dodatkowo ograniczają ryzyko. Zmieniona dyrektywa UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków nakłada obowiązek osiągnięcia niemal zerowej emisji w budynkach publicznych do 2028 r. i we wszystkich nowych budynkach prywatnych do 2030 r. Działania takie jak Renovation Wave mają na celu stopniowe podwojenie rocznego wskaźnika renowacji do 2030 r., przy jednoczesnym przeznaczeniu miliardów euro na modernizację budynków. Środki te napędzają programy finansowania na dużą skalę, w tym zielone obligacje i niskooprocentowane finansowanie za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego, dzięki czemu ekologiczne budownictwo staje się coraz bardziej atrakcyjne.
3. Ekologiczne materiały budowlane
Różne osoby mają różne wyobrażenia na temat tego, co właściwie stanowi „ekologiczny materiał budowlany”, ale istnieją pewne standardy, co do których większość się zgadza. Za ekologiczny uznaje się każdy materiał, który pomaga osiągnąć cel poprawy zrównoważonego rozwoju poprzez zmniejszenie wpływu procesu budowlanego na środowisko. Construction Specifications Institute, autorytet w dziedzinie specyfikacji budowlanych, sklasyfikował ekologiczne materiały budowlane według szeregu kryteriów, które podsumowaliśmy poniżej.
Efektywne wykorzystanie zasobów
Odnawialne, naturalne lub występujące w dużych ilościach – materiały naturalne, które nie wymagają przetwarzania lub wymagają minimalnego przetwarzania; materiały szybko rosnące; zasoby odnawialne; materiały pozyskiwane w sposób zrównoważony – certyfikowane przez niezależną organizację, taką jak Forest Stewardship Council. (np. bambus, korek i drewno z certyfikatem FSC).
Dostępność lokalna – produkty pozyskiwane lokalnie zmniejszają zapotrzebowanie na transport i obniżają emisję gazów cieplarnianych. (np. ziemia używana do budowy ścian z ubitej ziemi i bloków z ubitej ziemi). Niektóre produkty z poprzedniej kategorii, takie jak bambus, są idealnymi materiałami budowlanymi, ale jeśli muszą być transportowane na duże odległości, nie są już tak ekologiczne. Dobrym przykładem jest bambus, który jest importowany głównie z Azji. Niektóre gatunki tej trawy można jednak uprawiać w Europie.
Zawartość materiałów pochodzących z recyklingu – materiały budowlane wytworzone z materiałów pochodzących z recyklingu (np. papierobeton, płyty ekologiczne, kompozyty drewniano-plastikowe).
Nadające się do recyklingu lub ponownego użycia – w odróżnieniu od powyższych – materiały, które niekoniecznie są wytworzone z materiałów pochodzących z recyklingu, ale mogą być poddane recyklingowi lub ponownie wykorzystane po zakończeniu cyklu życia (np. metale, drewno, tworzywa sztuczne, szkło).
Odzyskane, rozebrane, ponownie wyprodukowane lub odnowione – zabranie czegoś, zanim trafi to na wysypisko, oznacza nie tylko jeden produkt mniej do utylizacji, ale także jeden produkt mniej do wyprodukowania (np. meble i elementy wyposażenia, takie jak szafki, drzwi, okna i podłogi).
Trwałe – materiały, które są bardziej trwałe, nie wymagają tak częstej wymiany. Niektórzy uważają materiały nieodnawialne, takie jak tworzywa sztuczne, za „ekologiczne” ze względu na ich trwałość (np. kamień, dachówki miedziane, podłogi z twardego drewna oraz wszelkie wysokiej jakości meble i szafki, które są trwałe).
Proces produkcji efektywny pod względem wykorzystania zasobów – producenci, którzy są efektywni w procesie produkcji, zużywając mniej energii, emitując mniej gazów cieplarnianych i wytwarzając mniej odpadów niż producenci konwencjonalni.
Efektywność energetyczna
Wszelkie systemy, materiały i komponenty, które zmniejszają zużycie energii dzięki wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii, takie jak:
- systemy fotowoltaiczne
- słoneczne systemy ogrzewania wody
- energia geotermalna
- turbiny wiatrowe
- mikroelektrownie wodne
Oszczędzanie wody
Materiały i systemy, które oszczędzają i gromadzą wodę, takie jak:
- systemy zbierania wody deszczowej
- toalety, krany i słuchawki prysznicowe o niskim przepływie
- systemy wykorzystujące wodę szarą
Jakość powietrza w pomieszczeniach
Niska lub zerowa emisja lotnych związków organicznych (LZO) / minimalna emisja substancji chemicznych – materiały, które emitują minimalną ilość lub nie emitują wcale lotnych związków organicznych (LZO), takie jak farby o niskiej lub zerowej emisji LZO.
Niska toksyczność lub brak toksyczności – materiały, które emitują niewielką ilość lub nie emitują wcale substancji rakotwórczych, drażniących lub szkodliwych dla rozrodczości.
Odporność na wilgoć – dzięki odporności na wilgoć produkty hamują rozwój organizmów biologicznych, takich jak pleśń, i są trwalsze.
Utrzymanie w stanie zdrowym – materiały, które można czyścić przy użyciu nietoksycznych lub niskoemisyjnych środków czyszczących.
Technologia prozdrowotna – urządzenia oceniające jakość środowiska wewnętrznego (IEQ) i poprawiające jakość powietrza, takie jak przyrządy pomiarowe.
Więcej informacji na ten temat można znaleźć w Przewodniku po ekologicznych materiałach budowlanych
4. Naturalne techniki budowlane
Budownictwo naturalne nie jest tak proste, jak sugeruje nazwa. Termin „naturalny” odnosi się w tym przypadku do głównego materiału budowlanego, a nie do wszystkich materiałów. Budowniczowie naturalni często wykorzystują materiały pochodzące z recyklingu, takie jak szklane butelki i opony. Cement jest również powszechnie stosowanym dodatkiem do wielu naturalnych materiałów budowlanych.
Ziemia jest głównym materiałem budowlanym dla około jednej czwartej ludności świata, głównie w krajach rozwijających się. Budownictwo naturalne jest popularne w krajach rozwijających się, ponieważ można je wykonywać ręcznie. Jednak w krajach zachodnich budownictwo naturalne powoli zyskuje na popularności, ponieważ jest zazwyczaj dość pracochłonne. Porównując koszty budowy w przeliczeniu na dolara, tańsza metoda prawie zawsze wygrywa.
Mechanizacja stopniowo wkracza do technik budownictwa naturalnego jako sposób na obniżenie wysokich kosztów pracy. Budowniczowie naturalni mają do wyboru wiele technik, niezależnie od tego, czy chcą uzyskać rozwiązanie wysoce zrównoważone, szybką i łatwą metodę, pracochłonną czy też nie.
Cob
Termin „cob” oznacza mieszankę gliny, piasku, wody i słomy (lub innego materiału włóknistego), która jest mieszana razem w celu utworzenia bochenków wielkości dłoni. Najpopularniejszym sposobem mieszania cobu jest mieszanie ręczne (poprzez ugniatanie stopami i rozrzucanie jak naleśniki na plandece), ale można go również mieszać maszynowo. Ściany z cobu buduje się od fundamentów, aż utworzą monolityczną konstrukcję, co oznacza, że są one jednym solidnym elementem, w przeciwieństwie do budynków z prasowanych bloków ziemi, które składają się z wielu małych bloków ułożonych jeden na drugim.
Adobe
Budownictwo z adobe było praktykowane już w 6000 r. p.n.e. Używa się trzech takich samych podstawowych materiałów jak w przypadku gliny (glina, piasek i woda), z wyjątkiem czwartego materiału włóknistego, który jest stosowany tylko czasami. Po wymieszaniu mieszanka adobe pozostawia się do wyschnięcia w formach, aż stwardnieje i powstają cegły, które są następnie układane przez murarzy. W miejscach, gdzie budynek będzie narażony na trudne, wilgotne warunki atmosferyczne, adobe jest czasami stabilizowane niewielką ilością cementu lub emulsji asfaltowej, aby utrzymać jego spójność.
Bloki z ubitej ziemi
CEB to zmechanizowana alternatywa dla adobe, która znacznie obniża koszty pracy. W przeciwieństwie do ręcznie robionego adobe, bloki te są prasowane maszynowo i produkowane z dużą precyzją, dzięki czemu są jednolite pod względem rozmiaru i kształtu i nie wymagają zaprawy jako materiału wyrównującego (można je układać na sucho).
Zbita ziemia
Głównym składnikiem jest również ziemia, ale zamiast układać ją w stosy lub warstwy, ubijana jest lub prasowana w odpowiednie formy. Obecnie do prasowania stosuje się zazwyczaj urządzenia mechaniczne.
Bale słomiane
Słoma jest surowcem odnawialnym o wysokich właściwościach izolacyjnych, co czyni ją doskonałym naturalnym materiałem budowlanym. Wadą słomy jest to, że musi być przechowywana w suchym miejscu, w przeciwnym razie pleśnieje i gnije. Budynki ze słomy mogą być nienośne, gdzie konstrukcję nośną stanowi szkielet słupowo-belkowy, a słoma służy jako wypełnienie, lub nośne. Konstrukcje nienośne są najczęściej stosowaną metodą budowania z balów słomy.
Drewno kominkowe
Drewno kominkowe to krótkie kawałki drewna, które zwykle spotyka się w kominkach. Jednak zamiast spalać je jako paliwo, drewno to układa się w rzędy, tak aby końce wystawały, i łączy się je zaprawą murarską, uzyskując ładny, naturalny wygląd. Podobnie jak ziemia, ma wysoką masę termiczną. Podobnie jak słoma, ma również wysokie właściwości izolacyjne. Dzięki temu jest doskonałym materiałem budowlanym. Wymaga zaprawy murarskiej, ale zamiast cementu można użyć gliny.
Konstrukcje szkieletowe
Podobnie jak ziemia, drewno jest kolejnym starożytnym materiałem budowlanym. Jeśli drewno pochodzi z certyfikowanych źródeł (np. FSC), które regenerują lasy i są pozyskiwane lokalnie, może być bardzo zrównoważonym naturalnym materiałem budowlanym. W konstrukcjach słupowych drewniane słupy są wbijane w ziemię (gdzie mogą szybko gnić), natomiast w konstrukcjach szkieletowych (znanych również jako konstrukcje słupowo-belkowe) stosuje się oddzielny fundament.
Kamień
Podobnie jak ziemia i drewno, kamień jest wykorzystywany w budownictwie od tysięcy lat. Dlaczego nie? Jest to piękny, trwały materiał o wysokiej masie termicznej. Jednak przy dzisiejszym wyborze materiałów budowlanych kamień najczęściej spotyka się w patio i ścianach ogrodowych.
Papierbeton
Papier z dowolnego źródła można odzyskać i przekształcić w papierbeton, mieszając papier, cement i wodę w dużym mikserze. Podobnie jak w przypadku niektórych innych naturalnych materiałów budowlanych, dodatek cementu zmniejsza jego zrównoważony charakter.
Wylewana ziemia
Ta metoda budowy jest podobna do betonu pod względem sposobu wykonania, ale jej skład jest inny. Zamiast piasku i żwiru wykorzystuje się zwykłą ziemię jako kruszywo.
5. Ocena cyklu życia (LCA)
Historia jest o wiele bogatsza niż to, co można przeczytać na okładce książki. Ekologiczni budowniczowie zdają sobie sprawę z korzyści płynących ze zrównoważonego budownictwa, częściowo dlatego, że rozumieją wzajemne powiązania między wszystkimi elementami życia na Ziemi. Nic więc dziwnego, że branża ta przyjęła ocenę cyklu życia (LCA) w celu dokładnej analizy całego cyklu życia budynku, a nie tylko sumy części, z których został zbudowany.
Czym jest ocena cyklu życia?
Ocena cyklu życia to metoda służąca do pomiaru wpływu produktu lub procesu na środowisko, od początku procesu (wydobycie surowców) do jego końca (utylizacja). Oceny te mogą być stosowane do analizy wszystkiego, od materiałów budowlanych po meble.
Ocena LCA służy do pomiaru nakładów i wyników materiałowych i energetycznych, oceny skutków tych nakładów i wyników oraz sformułowania danych w postaci użytecznych informacji pozwalających zrozumieć wpływ danego produktu lub procesu na powietrze (np. zubożenie warstwy ozonowej), glebę (np. odpady) lub wodę (np. zanieczyszczenie).
Trochę informacji o ocenie cyklu życia
Niektóre aspekty LCA były stosowane już w latach 70. XX wieku, ale kompleksowe ramy techniczne tego procesu powstały dopiero w ciągu ostatnich kilku lat. Za rozwój LCA do obecnego stanu odpowiada w dużej mierze Society of Environmental Toxicology and Chemistry (SETAC), choć w prace nad tym narzędziem zaangażowanych było również wiele innych organizacji.
Korzyści z LCA
Oceny cyklu życia to skuteczne narzędzie, które mogą wykorzystać ekologiczni budowniczowie, żeby wybrać produkty i procesy najbardziej przyjazne dla środowiska. LCA analizują skutki przeniesienia z jednego medium do drugiego, np. eliminację emisji do powietrza poprzez wytworzenie ścieków. W ten sposób można śledzić, co dzieje się z poszczególnymi elementami budynku, żeby uzyskać dokładne dane na temat zrównoważonego rozwoju całego budynku w całym cyklu życia.
Ocena wpływu na środowisko jest myląca. Chociaż łatwo zauważyć, że podłogi bambusowe są lepszym rozwiązaniem dla środowiska niż typowe dywany, ocena zrównoważonego rozwoju dwóch podobnych podłóg bambusowych nie jest tak oczywista, chyba że przeprowadzi się LCA. Jak daleko podłoga została przetransportowana, zanim została ostatecznie zainstalowana? Ile energii zużyto do jej produkcji? Jaki wpływ na środowisko będzie miało jej usunięcie?
Chociaż na pierwszy rzut oka jeden produkt może wydawać się bardziej emisyjny, to po uwzględnieniu całego jego wpływu na środowisko (np. wpływu na powietrze, glebę i wodę) może okazać się znacznie mniej szkodliwy dla środowiska niż produkt emitujący mniej dwutlenku węgla.
Informacja to potęga. Dzięki kompleksowym danym dostarczanym przez LCA znacznie łatwiej jest uzyskać akceptację interesariuszy (tj. rządu, obywateli), ponieważ budowniczowie mają wiarygodne dane, na które mogą się powołać, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie budynku.
Zasoby do przeprowadzenia LCA
National Risk Management Research Laboratory opublikowało bezpłatny e-book „Life cycle assessment: Principles and Practice” (Ocena cyklu życia: zasady i praktyka), który obejmuje cały proces przeprowadzania LCA.
Dostępnych jest wiele narzędzi programowych ułatwiających przeprowadzanie ocen cyklu życia. Whole Building Design Guide zawiera listę narzędzi do obliczania kosztów cyklu życia, oceny i zarządzania, a DOE prowadzi obszerny katalog narzędzi programowych do analizy energetycznej budynków.
