Kiedy w 1902 roku absolwent Uniwersytetu Cornell, Willis Carrier, po raz pierwszy zaprezentował swój wynalazek, niewielu mogło przewidzieć, jak ogromny wpływ na współczesne życie będzie miało klimatyzowanie. Od 1990 roku liczba klimatyzatorów zainstalowanych w Europie wzrosła ponad dwukrotnie, a do 2050 roku ma wzrosnąć czterokrotnie.
Jak więc należy ustawić klimatyzację, aby efektywnie utrzymać idealną temperaturę, zapewniającą nam komfort, a jednocześnie uniknąć wysokich rachunków za prąd?
Przyjrzymy się temu, ale najpierw zbadamy zalety i wady klimatyzacji, abyś mógł określić, jak ważna jest dla Ciebie klimatyzacja, a także alternatywy dla klimatyzacji i oszczędności energii wynikające z ograniczenia jej użytkowania.
Zalety korzystania z klimatyzacji
Zapewnienie stałego poziomu temperatury
Regulowana i kontrolowana temperatura otoczenia jest niezbędna dla osób zagrożonych chorobami serca lub stwardnieniem rozsianym. Utrzymanie bezpiecznego zakresu temperatur ma kluczowe znaczenie w środowiskach, w których przebywają niemowlęta. Podobnie osoby starsze mają ograniczoną tolerancję na ekstremalne temperatury i czują się bardziej komfortowo w klimatyzowanym otoczeniu.
Klimatyzacja ratuje życie podczas fal upałów i zmniejsza problemy związane z wyczerpaniem cieplnym, takie jak skurcze, zawroty głowy i omdlenia.
Zwiększa produktywność
Kiedy temperatura spada poniżej naszego komfortu, łatwo się rozpraszamy, bo to mocno wpływa na produktywność i funkcje poznawcze. Klimatyzatory mogą zapewnić stabilną temperaturę, która sprzyja nauce w szkołach i zwiększa produktywność w pracy.
Dobry sen
Oczekujemy, że w nocy temperatura będzie łagodnie spadać, a gdy tak się nie dzieje, czujemy się niekomfortowo. Komfortowa temperatura w nocy ma kluczowe znaczenie dla zdrowego snu, wpływając na wiele innych kwestii zdrowotnych, takich jak stres i funkcje poznawcze.
Potencjalnie czyste powietrze i niska wilgotność
W klimacie, w którym problemem jest pleśń i grzyby, klimatyzatory zapewniają powietrze o niskiej wilgotności, tworząc znacznie zdrowsze środowisko, szczególnie dla osób z problemami oddechowymi.
Pod warunkiem regularnej wymiany filtrów klimatyzacja kanałowa doskonale oczyszcza powietrze i usuwa zanieczyszczenia oraz alergeny, co przynosi ulgę osobom cierpiącym na katę sienną. Systemy filtracji zatrzymują pyłki i inne cząsteczki unoszące się w powietrzu, jednocześnie dostarczając powietrze o obniżonej wilgotności.
OK, a jakie są wady?
Zmęczenie i syndrom chorego budynku
Mieszkańcy budynków, w których w dużym stopniu wykorzystuje się wymuszony przepływ powietrza z klimatyzacji, czasami skarżą się na zmęczenie, nudności i trudności z koncentracją. Występują również bóle głowy i suchość skóry.
Prawidłowa konserwacja filtrów klimatyzacji i umożliwienie naturalnej cyrkulacji powietrza w budynku może zmniejszyć występowanie tych dolegliwości.
Suchość i odwodnienie
Klimatyzatory obniżają poziom wilgotności powietrza dostarczanego do budynków, co może powodować dyskomfort u mieszkańców w postaci suchości skóry i oczu. Uzupełnienie dopływu powietrza naturalną wentylacją może zmniejszyć te objawy.
Odwodnienie jest również problemem wynikającym z ekspozycji na klimatyzację. Jest to szczególnie problem, jeśli spożycie wody jest niskie.
Problemy z oddychaniem i nasilenie chorób przewlekłych
Jeśli klimatyzator jest źle konserwowany, może powodować gromadzenie się kurzu, pleśni i bakterii, które są następnie uwalniane do powietrza, wywołując problemy z oddychaniem, takie jak alergie, zapalenie zatok i astma. Nadmierne korzystanie z klimatyzacji może powodować brak świeżego powietrza, co zwiększa poziom zanieczyszczeń w pomieszczeniach i przyczynia się do infekcji dróg oddechowych.
W niektórych przypadkach zimne powietrze z klimatyzacji pogarsza objawy zapalenia stawów, zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok.
Wpływ na środowisko i koszty
Klimatyzatory zużywają dużo energii. Nie tylko zużywają kosztowną energię elektryczną, która w zależności od miejsca zamieszkania może pochodzić z paliw kopalnych, ale do działania wymagają również czynników chłodniczych. Starsze czynniki chłodnicze zawierające CFC zostały na szczęście wycofane ze względu na szkodliwość dla warstwy ozonowej, ale nowsze czynniki chłodnicze nadal mają wysoki współczynnik ocieplenia globalnego (GWP). Koszty eksploatacji klimatyzatorów mogą mieć spory wpływ na budżet domowy w miesiącach letnich.
Klimatyzatory przyczyniają się również do efektu miejskiej wyspy ciepła. Ponieważ wydalają one do atmosfery duże ilości ciepła, mogą znacznie podwyższyć temperaturę w miastach, co z kolei powoduje, że ludzie jeszcze częściej korzystają z klimatyzacji.
Energooszczędne alternatywy dla klimatyzacji
W niektórych porach roku temperatura otoczenia nie jest wystarczająco wysoka, aby włączać klimatyzację. Dzięki zastosowaniu pasywnych technik chłodzenia można obniżyć rachunki za media i wydłużyć czas, w którym klimatyzacja nie jest konieczna.
Otwarcie okien w celu zapewnienia przepływu powietrza do i z pomieszczeń ma działanie chłodzące, podobnie jak otwarcie okien na wyższych poziomach, aby umożliwić ucieczkę cieplejszego powietrza. Chociaż orientacja budynku ma wyraźny wpływ na ilość światła słonecznego wpadającego do budynku, sadzenie drzew liściastych w celu zacienienia otworów przed letnim słońcem również zapewni ulgę w wysokich temperaturach.
Chociaż nie są one całkowicie bezenergetyczne, wentylatory są bardzo wydajne w obniżaniu temperatury, tworząc delikatny powiew w pomieszczeniu przy minimalnym zużyciu energii.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o technikach pasywnego chłodzenia, przeczytaj artykuł Tradycyjne i nowoczesne strategie pasywnego chłodzenia budynków.
Jaka jest odpowiednia temperatura klimatyzacji latem?
Badania sugerują, że idealna temperatura w biurze powinna wynosić 22°C. Jednak zaraz po opublikowaniu wyników badań zakwestionowano podstawy badania. Była to temperatura, którą mężczyźni w garniturach uznali za najbardziej komfortową. Ich koleżanki miały inne zdanie, więc wywiązała się burzliwa dyskusja. Prosta odpowiedź jest taka, że istnieje zakres temperatur, który odpowiada większości ludzi, więc wystarczy kompromis w granicach jednego lub dwóch stopni, aby wszyscy czuli się komfortowo.
Aby jednak podać zalecaną wartość, Kanadyjskie Stowarzyszenie Normalizacyjne mądrze określiło idealny zakres temperatur w biurze na 23°C do 26°C, przy czym konkretną wartością docelową jest 24,5°C. Dotyczy to wilgotności względnej wynoszącej 50%. WHO sugeruje ustawienie temperatury na 27°C.
Wilgotność odgrywa znaczącą rolę w postrzeganiu poziomu komfortu. Na szczęście klimatyzatory obniżają wilgotność, dzięki czemu wyższe temperatury wydają się mniej niekomfortowe.
Jakość izolacji domu decyduje o wydajności klimatyzatora w utrzymywaniu komfortowego zakresu temperatur. Dobra izolacja skraca czas pracy klimatyzatora, oszczędzając energię i pieniądze.
Obniżenie temperatury może wydawać się odświeżającym pomysłem w upalny dzień, ale dodatkowe zużycie energii i związane z tym rachunki mogą zmienić Twoje zdanie. Należy pamiętać, że podwyższenie temperatury o jeden stopień, z 25°C do 26°C, zmniejsza koszty chłodzenia o 3 do 5 procent.
Najlepsza temperatura dla spokojnego snu
Podczas snu temperatura ciała spada, dlatego temperatura w pomieszczeniu również powinna być niższa, aby zapewnić spokojną noc. Na szczęście temperatura otoczenia w nocy naturalnie spada, więc obniżenie temperatury z dziennej do komfortowej temperatury nocnej nie jest uciążliwe.
Ograniczenie nagrzewania się sypialni w ciągu dnia ułatwi osiągnięcie optymalnej temperatury do spania, która powinna wynosić od 15,6°C do 20°C. Biorąc pod uwagę niższe temperatury zewnętrzne, noc jest szczególnie dobrym momentem na zastosowanie pasywnych technik chłodzenia, takich jak wentylacja krzyżowa, aby uzyskać niższą temperaturę podczas snu. Jeśli połączy się to z zacienieniem pomieszczenia przed gorącym popołudniowym słońcem, można całkowicie zrezygnować z klimatyzacji.
Jaka jest dobra temperatura klimatyzacji dla oszczędzania energii?
Chociaż budynki publiczne muszą utrzymywać maksymalną temperaturę w lecie (zależy to od przepisów), w prywatnych domach można wybrać najbardziej komfortową temperaturę, zachowując jednocześnie efektywność energetyczną.
Każdy ma trochę inną tolerancję na ciepło, tak samo jak każdy ma inne potrzeby, jeśli chodzi o oszczędzanie energii. Pamiętaj też, że istnieje ostrzeżenie zdrowotne dotyczące różnicy temperatur między temperaturą na zewnątrz a temperaturą wewnątrz, która nie powinna przekraczać 12°C.
Warto poeksperymentować z klimatyzacją. Spróbuj ustawić ją na wyższą temperaturę niż zwykle, aby sprawdzić, czy nadal czujesz się komfortowo. Nawet niewielkie podwyższenie temperatury klimatyzacji ma znaczące zalety. Zamiast ustawiać temperaturę na 25°C, spróbuj podwyższyć ją o jeden stopień. Ta niewielka zmiana obniży rachunki za energię elektryczną o 3–5% i naprawdę jest to idealna temperatura dla wydajnej pracy klimatyzacji.
Jest jednak jeszcze jedna zaleta: mniejsze obciążenie skraca żywotność klimatyzatora. Utrzymywanie klimatyzatora w określonym zakresie temperatur, zamiast próbować szybko schłodzić pomieszczenie, pozwala zaoszczędzić pieniądze i wydłużyć żywotność urządzenia. Ustawienie klimatyzatora na niższą temperaturę w przekonaniu, że szybciej schłodzi pomieszczenie, spowoduje jedynie marnowanie energii elektrycznej.
Średnie zużycie i koszt eksploatacji małego klimatyzatora przez 8 godzin dziennie
| Temperatura w pomieszczeniu (°C) | Szacowane zużycie energii (kW/h) | Zużycie w ciągu 8 godzin (kWh) | Koszt dzienny (€) |
|---|---|---|---|
| 18°C | 1.2 kW | 9.6 kWh | €1.92 |
| 19°C | 1.15 kW | 9.2 kWh | €1.84 |
| 20°C | 1.1 kW | 8.8 kWh | €1.76 |
| 21°C | 1.05 kW | 8.4 kWh | €1.68 |
| 22°C | 1.0 kW | 8.0 kWh | €1.60 |
| 23°C | 0.95 kW | 7.6 kWh | €1.52 |
| 24°C | 0.9 kW | 7.2 kWh | €1.44 |
| 25°C | 0.85 kW | 6.8 kWh | €1.36 |
| 26°C | 0.8 kW | 6.4 kWh | €1.28 |
| 27°C | 0.75 kW | 6.0 kWh | €1.20 |
| 28°C | 0.7 kW | 5.6 kWh | €1.12 |
Niektóre typowe problemy (i sposoby ich rozwiązania)
W bardzo upalne dni klimatyzator może mieć trudności z osiągnięciem niskiej temperatury, co powoduje marnowanie energii elektrycznej i nadmierne obciążenie urządzenia. Jeśli klimatyzator nie radzi sobie z zadaniem, ogranicz jego działanie do normalnego zakresu i użyj energooszczędnego trybu „osuszania”. Obniżenie poziomu wilgotności w pomieszczeniu sprawia, że wyższe temperatury są znacznie bardziej znośne.
Jeśli urządzenie nadal nie działa prawidłowo, może to oznaczać, że filtry wymagają czyszczenia lub wymiany lub że jednostka zewnętrzna jest zablokowana liśćmi lub roślinami. Wielkość klimatyzatora jest dostosowana do objętości pomieszczenia, które ma on klimatyzować, jednak jeśli temperatura zewnętrzna jest znacznie wyższa od średniej, urządzenie może mieć trudności z utrzymaniem żądanej temperatury.
Chociaż klimatyzacja może być niezbędna dla osób wrażliwych, takich jak osoby starsze i osoby z pewnymi schorzeniami, zbyt intensywne jej użytkowanie może powodować bóle głowy, suchość skóry, odwodnienie i inne dolegliwości u osób zdrowych.
Oczywiście, odrobina ulgi w upalny letni dzień jest zawsze mile widziana, ale połączenie klimatyzacji z delikatnym wentylatorem lub zapobieganie gromadzeniu się ciepła poprzez stosowanie rolet i wentylacji krzyżowej ograniczy potrzebę korzystania z klimatyzacji przez cały dzień, co zmniejszy rachunki za energię i poprawi zdrowie.
